Uzm. Dr. Mine Durukan Saygın yazdı; Kalp hastalığına neden olan boğaz enfeksiyonu

STREP A ENFEKSİYONUNA BAĞLI ROMATİZMAL ATEŞ

(ROMATİZMAL KALP HASTALIĞI)

Pandemi döneminden sonra özellikle çocuklarda ateşli üst solunum yolu enfeksiyonunun arttığı, bununla birlikte streptokok enfeksiyonlarında da dikkat çekici bir artış olduğunu gözlemlemekteyiz.

Beta hemolitik streptokok dediğimiz bakteri sonucunda en sık karşılaştığımız tablo kriptik tonsillit dediğimiz durum, yani bademcik iltihabı. Ve bazen bu enfeksiyonu takip edendönemlerde romatizmal ateş dediğimiz tablo ortaya çıkıyor.

Boğaz enfeksiyonu sırasında vücuda giren streptokok bakterisine karşı vücudun bağışıklık sistemi cevap verir. Fakat bazı insanlarda bağışıklık sistemi bakteriler yerine kendi dokularına saldırır. En sık saldırdığı bölgeler eklemler, kalp kapakları ve sinir sistemidir.

Akut romatizmal ateş olarak tanımladığımız bu durum daha çok 5-15 yaş çocukluk öneminde olup belirtileri oldukça çeşitlidir ve genellikle bu boğaz enfeksiyonunu takiben 1-6 hafta içerisinde ortaya çıkarlar. Bu belirtiler;

Ateş, diz ve bileklerde sık olan eklem hassasiyeti, ciltte nodül ve döküntüler, kol ve bacaklarda istemsiz kasılmalar, halsizliktir.

Kalp romatizması gelişimi olursa nefes darlığı, göğüs ağrısı ve ödem gibi belirtiler de hastalık tablosuna ilave olur.

Kalp romatizması başlangıcı romatizmal ateşin tek veya tekrarlayan atakları sonrasında kapakçıklar üzerinde meydana gelen deformitenin sonucudur. Akut romatizmal ateşin seyri sırasında kalp zarı tutulumu (perikardit), kapakçıklar ve iç kalp dokusu tutulumu (endokardit) veya kas tabakası tutulumu (miyokardit) meydana gelebilir.

İltihap tedavi edilse bile bazen yarattığı harabiyet yıllar içinde kapağın kalınlaşmasına ve sonuçta kapakta daralma veya kaçağa yol açar. En sık mitral, ardından aort kapak tutulur.

Kalp romatizması bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde hala önemli bir kalp kapak hastalığı sebebidir.

Teşhiste tıbbi öykü alımı ve fizik muayene sonrasında romatizmal kalp hastalığı tanısında çeşitli tetkiklere başvurulabilir. En sık kullanılan ve en hızlı sonuç alınan tetkik Ekokardiyografi (EKO) ve Elektrokardiyografidir (EKG).

Ekokardiyografi dediğimiz kalp ultrasonografisinde kalp etrafında sıvı toplanması, kalp yapılarının büyümesi, kapakçıklar ile ilgili anormallikler veya kapakçıklarda meydana gelen kaçak akımlar gibi çeşitli romatizmal kalp hastalığı bulguları tespit edilebilir.

EKG testi, kalp kasında meydana gelen elektriksel aktiviteyi tespit eden tetkiktir. Genel olarak kalp ritmi ile ilgili problemlerin aydınlatılmasında kullanılır.

Hastalığın akut döneminde antibiyotik ve iltihap giderici (Aspirin, nonsteroid antienflamatuarlar, kortizon ) ilaçlar kullanılır, kronik kapak hastalığı döneminde ise çoğu kişinin kapak ameliyatı olması gerekir.

Akut romatizmal ateş geçiren bireylerde tedbir almak ve önleme tedavisi çok önemlidir. Sonraki streptokokal boğaz enfeksiyonlarını takiben tekrar bu durumun oluşma riski mevcuttur. Bu nedenle gelecekte meydana gelecek atakların önlenmesi için profilaktik (önleme amaçlı) tedavi kapsamında antibiyotik ilaç kullanımı gerekli olabilir.

Bu hastaların dikkat etmesi gereken birçok durum vardır. En önemlisi hijyen kurallarına uymaktır. Özellikle ellerin düzenli olarak yıkanması, yapılabilecek temel hijyen uygulamaları arasında yer alır. Riskli bireyler aynı zamanda kalabalık ortamlarda da daha dikkatli olmalıdırlar. Askeri tesisler, kreş veya okul gibi ortamlar bu bakteri ile temas açısından riskli sayılan bölgelerdir.

Romatizmal kalp hastalığı olan bireylerin düzenli olarak kontrole gitmeleri ve kalp ve kapak fonksiyonları açısından değerlendirilmeleri oldukça önemlidir.